چرا خیلی‌ها با وجود سال‌ها آموزش، نمی‌توانند انگلیسی صحبت کنند؟
شاید جمله‌ی «من سال‌هاست انگلیسی می‌خوانم، ولی وقتی باید حرف بزنم، هیچی یادم نمی‌آید» را قبلاً شنیده باشید. این مشکل معمولاً از استعداد نیست، از روش یادگیری است. در ادامه پنج اشتباهِ رایجِ زبان‌آموزان ایرانی در انگلیسی را با مثال‌های مشخص بررسی می‌کنیم و برای هر کدام راه‌حلی عملی می‌دهیم. اگر این اشتباه‌ها را در حرف زدن خودتان دیدید، نگران نباشید؛ بیشترِ زبان‌آموزان آن‌ها را تجربه کرده‌اند.
اشتباهات رایج زبان‌آموزان ایرانی در انگلیسی و راه‌حل آن‌ها
۱. تمرکز بیش‌ازحد روی گرامر
در بسیاری از کلاس‌های مدرسه، تمرین اصلی تحلیل جمله و ترجمه است، نه حرف زدن. نتیجه این می‌شود که می‌توان یک جمله‌ی انگلیسی را تجزیه کرد، اما وقتی در یک گفت‌وگوی سریع باید همان جمله را خودمان بسازیم، زبان قفل می‌کند.
مثلاً در جمله‌ی «He don’t like coffee» قاعده را می‌شناسید، ولی در مکالمه‌ی زنده فرصت یادآوری قاعده نیست. بعد از he، she و it در جمله‌ی منفی از doesn’t استفاده می‌کنیم: «He doesn’t like coffee.»
نشانه‌ی این مشکل این است که بعد از خواندنِ یک کتابِ گرامر، هنوز نمی‌توانید سه جمله‌ی ساده‌ی درباره‌ی خودتان بسازید. گرامرِ خوب لازم است، اما وقتی کافی نیست که از آن به تولید جمله نرسیم.
راه‌حل: گرامر را ابزار کمکی مکالمه ببینید، نه هدف اصلی. هر قاعده‌ای که یاد می‌گیرید، همان روز در یک جمله‌ی گفتاری خودتان به کار ببرید و بلند بگویید.
۲. ترجمه‌ی ذهنی از فارسی به انگلیسی
خیلی‌ها اول جمله را در ذهنشان فارسی می‌سازند و بعد کلمه‌به‌کلمه ترجمه می‌کنند. این کار هم کند است و هم جمله‌های عجیب می‌سازد. نمونه‌های رایج:
- فارسی: «دارم می‌روم خانه» ← اشتباه: «I am going to home» ← درست: «I’m going home.» (قبل از home حرف اضافه‌ی to نمی‌آید.)
- فارسی: «یک برادر ۲۰ ساله دارم» ← اشتباه: «I have a 20 years old brother» ← درست: «I have a 20-year-old brother.»
- فارسی: «اشتباه کردم» ← اشتباه: «I did a mistake» ← درست: «I made a mistake.»
راه‌حل: از همان ابتدا سعی کنید مستقیم به انگلیسی فکر کنید، حتی با جمله‌های ساده. هر روز یک موقعیت از زندگی‌تان، مثل صبحانه، رفت‌وآمد یا کار، را در دو یا سه جمله‌ی انگلیسی توصیف کنید.
۳. ترس از اشتباه کردن جلوی دیگران
خیلی از زبان‌آموزان از ترس قضاوت شدن، حرف زدن را به تعویق می‌اندازند. اما هر اشتباهی که در مکالمه می‌کنید یک بازخورد است، نه یک شکست. کسی که هیچ‌وقت حرف نمی‌زند، فرصتِ ساختنِ جمله‌ی زیرِ فشار را هم پیدا نمی‌کند.
راه‌حل: چند جمله‌ی کمکی آماده کنید که وقتِ گیر کردن به کارتان بیاید، مثل «Could you say that again?» یا «How do you say … in English?». برای تمرین هم از محیطی امن مثل کلاس کوچک یا نیمه‌خصوصی استفاده کنید که در آن اشتباه کردن عادی است.
۴. یادگیری لغت بدون بافت (context)
حفظ کردن فهرستِ لغت به‌تنهایی، معمولاً بعد از چند روز فراموش می‌شود، چون مغز کلمه را به هیچ موقعیت واقعی‌ای وصل نکرده است. مشکلِ دیگر این است که کلمه‌ها را بدون همنشین‌هایشان یاد می‌گیریم. «make» و «do» در فارسی هر دو به معنای «انجام دادن» هستند، اما در انگلیسی می‌گوییم make a decision (تصمیم گرفتن)، make a mistake (اشتباه کردن) و do homework (تکلیف انجام دادن).
راه‌حل: هر لغت را همراه یک جمله و همنشینِ معمولش یاد بگیرید. یک دفترچه نگه دارید و برای هر کلمه یک جمله‌ی خودتان بنویسید.
۵. نداشتن برنامه‌ی منظم و پیوسته
یادگیری زبان با جهش‌های نامنظم، مثلاً یک ماه فشرده و بعد سه ماه رها کردن، اثر کمتری از تمرین کوتاه و منظم دارد. مغز برای تثبیت یک مهارت به تکرارِ فاصله‌دار نیاز دارد، و جلسه‌های بسیار طولانی ولی پراکنده این تکرار را نمی‌دهند.
راه‌حل: روزانه ۱۵ تا ۲۰ دقیقه تمرین کنید، حتی اگر فقط گوش دادن یا حرف زدن با خودتان باشد. این کار معمولاً از یک جلسه‌ی طولانیِ هفته‌ای یک‌بار بهتر جواب می‌دهد.
یک تمرین ساده برای امروز
۶۰ ثانیه درباره‌ی روزِ خودتان را با گوشی ضبط کنید. بعد فقط یک اشتباه را انتخاب کنید و درستش کنید. فردا همان تمرین را تکرار کنید و ببینید آن اشتباه هنوز برمی‌گردد یا نه. این روش به‌تنهایی بازخورد خوبی می‌دهد.
تمرین با پاسخ: اشتباه‌های رایج را پیدا کنید
هر جمله‌ی زیر یک اشتباهی رایج دارد. آن را اصلاح کنید و بعد با پاسخ مقایسه کنید.
- She don’t speak French. ← پاسخ: She doesn’t speak French.
- I am agree with your idea. ← پاسخ: I agree with your idea.
- I did a mistake in the exam. ← پاسخ: I made a mistake in the exam.
- Yesterday I go to the cinema. ← پاسخ: Yesterday I went to the cinema.
- I have 25 years. ← پاسخ: I’m 25 years old.
جمع‌بندی
مکالمه‌ی انگلیسی را با تمرینِ درست و منظم سریع‌تر و بی‌دردسرتر می‌توان یاد گرفت. اگر می‌خواهید این اشتباه‌ها را با کمک مدرس و در کلاس‌های زنده‌ی آنلاین اصلاح کنید، دوره‌ی مکالمه‌ی انگلیسی ایران دانشگاه را ببینید. برای نقشه‌ی کلیِ یادگیری هم راهنمای کامل آموزش مکالمه انگلیسی را بخوانید. اگر می‌خواهید روی تلفظ هم کار کنید، مقاله‌ی تقویت تلفظ با Shadowing را ببینید.